Fotografie en de werkelijkheid

‘Fotografie is ooit bedoeld geweest om de werkelijkheid op de foto te zetten. De laatste jaren is het echter steeds vaker zo dat een foto zo bewerkt wordt dat het de realiteit uit het oog verliest en dat is jammer.’

Ben je wel eens iemand tegengekomen die het bovenstaande gezegd heeft? En had je het idee dat dit helemaal niet waar was, maar wist je niet precies waarom? Dan heb je geluk. Je hebt inderdaad gelijk. Deze opmerking is een vertekening van de waarheid en klopt niet. Fotografie is wel bedoeld geweest als het geven van een afspiegeling van de werkelijkheid, maar is in feite nagenoeg nooit door mensen gebruikt om dit te doen. Vanaf het eerste moment zijn de foto’s al gemanipuleerd. Alleen is de plek veranderd waar dit gebeurtt.

Manipulatie voor de lens

In eerste instantie was fotografie iets dat exclusief voorbehouden was aan mensen met geld. Het was duur, en daarom kon het niet altijd zomaar even gebruikt worden. Het werd door mensen gebruikt op het moment dat iemand overleed. Vaak waren dit kinderen die ziek geworden waren. De fotograaf werd ingeschakeld en het kind kreeg mooie kleding aan, en werd voorzien van make-up. De hele familie nam plaats om het kind heen in de meest dure kleding, vaak werd er geleend meubilair op de foto bij geplaatst en knip, de foto werd geschoten.

Dit kun je niet verdedigen als een weerspiegeling van de werkelijkheid, en zo was het ook het geval bij de portretten van rijke mensen. Ook deze mensen kwamen vaak op de foto te staan met objecten die zij helemaal niet bezaten, maar die geleend waren om de foto meer aanzien te geven. Was dit uniek voor de fotografie? Natuurlijk niet, de schilders deden het ook al en de fotografen hebben dit alleen maar handig afgekeken.

Manipulatie achter de lens

Manipulatie voor de lens gebeurt uiteraard nog steeds, maar tegenwoordig gebeurt het vooral nadat de foto gemaakt is. Met handige programma’s en aanpassingen worden vrouwen een stuk slanker, mannen worden gespierder en de huidjes zijn gladgetrokken. Eten ziet er veel beter uit dan we ooit zelf kunnen maken en bestemmingen ver weg zien er fantastisch uit. Zo mooi dat je er heen zou willen, zelfs al woonde je er al.

We willen altijd meer en beter. Het zit in onze aard en heeft altijd in onze aard gezeten. Wie zegt dat de digitale fotografie de schepper is van de bewerking waardoor de fotografie en de werkelijkheid uit elkaar zijn gaan lopen, die heeft de boot duidelijk gemist. Fotografie is altijd onderdeel geweest van grote manipulatie en zal het ook altijd blijven, want de realiteit, die kunnen we zelf wel zien.